Gelieerde projecten

Rondom Regiolab Wijk van Morgen lopen andere projecten die zich richten op vergelijkbare opgaven, soms nationaal, soms Europees, soms op het snijvlak van wetenschap, kunst en technologie. Deze gelieerde projecten verrijken RWvM met kennis, netwerken en invalshoeken die het programma zelf niet had kunnen ontwikkelen. Omgekeerd levert de praktijkervaring uit Zwolle waardevolle input voor het bredere onderzoek. Zo versterken programma en gelieerde projecten elkaar wederzijds.

Thirsty Cities (Dorstige Steden)

Gelieerd project · Gefinancierd door NWO (Nationale Wetenschapsagenda) · Penvoerder: Hogeschool RotterdamHoewel Nederland bekend staat om zijn waterbeheer, is droogte in de bebouwde omgeving een groeiend probleem dat vaak wordt onderschat. Verzakkende gebouwen, achteruitgaand groen, verslechterende waterkwaliteit — de gevolgen van droogte in steden zijn aanzienlijk, maar er ontbreekt nog een integrale aanpak.

Thirsty Cities is een vierjarig nationaal onderzoeksprogramma dat kennis en handelingsperspectieven ontwikkelt om stedelijke gebieden weerbaar te maken tegen droogte. Het consortium van 24 partijen — gemeenten, waterschappen, universiteiten, hogescholen en kennisinstellingen — werkt aan vier concrete knelpunten: inzicht in de stedelijke waterbalans tijdens droogte, kennis over de kwetsbaarheid van stedelijke watergebruikers, helderheid over rollen en verantwoordelijkheden, en praktische richtlijnen en tools voor droogtebestendige inrichting.

Deltares, dat als kennispartner betrokken is bij zowel Thirsty Cities als het TKI-project Proeftuin Watercirculaire Wijk, vormt de brug tussen beide programma’s. De stedelijke waterbalans die Thirsty Cities voor steden opstelt, is directe input voor het ontwerp van de watercirculaire wijk in Hogenkamp en voor de rekenmodellen die binnen Regiolab Wijk van Morgen worden ontwikkeld. Omgekeerd levert de praktijkervaring uit de Proeftuin in Zwolle waardevolle inzichten op voor het bredere onderzoek van Thirsty Cities. Meer lezen over Dorstige Steden.

Urban Water Futures

Gelieerd project · Gefinancierd door Volkswagen Foundation · Projectleider: dr. Hilke Berger, Universiteit van Hamburg · Samenwerking met Zentrum für Kunst und Medien (ZKM) Karlsruhe
Hoe kunnen we de toekomst van stedelijk water niet alleen berekenen, maar ook verbeelden — en hoe bouwen we van daaruit concrete paden naar een leefbare en klimaatbestendige stad? Dat is de centrale vraag van Urban Water Futures, een internationaal project dat AI, kunst en transdisciplinaire samenwerking combineert. Het project brengt perspectieven samen uit wetenschap, kunst, politiek en gemeenten, en onderzoekt hoe die combinatie kan helpen om gedeelde toekomstbeelden te ontwikkelen die ook echt richting geven aan beleid en uitvoering.

Het project is geselecteerd als één van acht gefinancierde projecten uit 136 ingediende voorstellen binnen het Change!-programma van de Volkswagen Foundation — een erkenning van zowel de wetenschappelijke kwaliteit als de maatschappelijke relevantie van de aanpak.

Gemeente Zwolle is betrokken als projectpartner. Die betrokkenheid sluit aan bij wat RWvM al doet: digitale modellen die complexe wijkopgaven bespreekbaar maken, en belevingen die inwoners activeren. Urban Water Futures voegt daar een nieuwe laag aan toe — de vraag hoe toekomstbeelden van water ook emotioneel en cultureel kunnen landen bij de mensen die er straks mee te maken krijgen. Waar mogelijk worden verbindingen gelegd met lopende en nieuwe projecten van gemeente Zwolle binnen Regiolab Wijk van Morgen. Meer lezen over Urban Water Futures.

Het programma werkt langs twintig concrete projecten verspreid over het land en gaan over hitte, droogte, wateroverlast en, cruciaal, governance en integrale samenwerking. Voor gemeente Zwolle was dat laatste het vertrekpunt. Binnen het governance-onderdeel van LIFE IP onderzocht Zwolle hoe je integrale samenwerking tussen overheden, onderwijs- en onderzoeksinstellingen, ondernemers, maatschappelijke organisaties en burgerinitiatieven structureel kunt vormgeven, voortbouwend op het netwerk van Climate Campus.

Het resultaat is een rapportage; veertien praktische projecten, uitgevoerd tussen 2021 en 2025, leverde belangrijke lessen op plus een adviesrapport met aanbevelingen voor netwerksamenwerking. Die lessen zijn direct herkenbaar in de aanpak van Regiolab Wijk van Morgen: zonder eigenaarschap, middelen en momentum bij partners ontstaan geen samenwerkingsverbanden; maatschappelijke transities vragen een werkwijze die begint bij het hart, waar verschillende drijfveren en opgaven samenkomen.

RWvM is in die zin de praktische uitkomst van wat Zwolle in het LIFE IP-traject heeft onderzocht en geleerd: een programma dat de governance-inzichten omzet in concrete actie in de wijk. De verbinding is ook fysiek zichtbaarin de Inspiratietuin op de Makersfabriek. Gemeente Zwolle liet de tuin aanleggen met steun van LIFE IP Klimaatadaptatie om bezoekers en inwoners te laten zien hoe een klimaatadaptieve leefomgeving er in de praktijk uitziet, van wateropvang tot vergroening en biodiversiteit. Daarmee is de tuin een stimulans voor inwoners om zelf praktisch aan de slag te gaan. Zo komen de nationale ambities van LIFE IP en de wijkgerichte aanpak van RWvM op één plek samen. Meer lezen over LIFE IP Klimaatadaptatie.