Water is waardevol. Dat klinkt vanzelfsprekend — maar voor de meeste Nederlanders is het dat nog altijd niet.

We hebben ons waterbeheer zo goed georganiseerd, zo ver van mensen weggestopt, dat het vanzelfsprekend is geworden. En dat terwijl we op jaarbasis negen miljard euro uitgeven aan dijkversterking, waterkeringen en afvoersystemen. Ons waterbeheer was lang onze trots. Nu is het ook onze kwetsbaarheid.

Het besef dat het fundamenteel anders moest, drong pas echt door na de droogtes van 2018. Hoe kan dat in een waterland als Nederland? Het antwoord ligt in decennia van dezelfde reflex: water buiten houden, zo snel mogelijk afvoeren. We zijn er kampioen in. Maar dat heeft zijn grenzen, zeker nu het klimaat verandert en we meer moeten doen om onze omgeving gezond en leefbaar te houden. Intussen organiseren we water nog steeds lineair, terwijl we al jaren praten over de circulaire economie. De waarde van water wordt te weinig gevoeld. Dat moet anders. Technisch, maar ook mentaal. Want de watertransitie vraagt iets van iedereen. Van ingenieurs en beleidsmakers, maar ook van bewoners, ondernemers en bestuurders.

Mensen hebben recht op het eerlijke verhaal: het waterbeheer van de toekomst kunnen we niet meer alleen vanachter de tekentafel regelen. De opgave is te groot, te complex en te verweven met het dagelijks leven. Een goed doorlatende voortuin, bewust douchen, nadenken over wat er met regenwater in jouw straat gebeurt — het lijkt klein, maar het doet er wel degelijk toe.

In Singapore en Australië, waar water écht schaars is, weet iedereen dat. Wij kunnen daar nog wat van leren. Dat is precies waarom Zwolle mij al jaren inspireert. Deze stad is erin geslaagd klimaatadaptatie niet als probleem te framen, maar in te zetten als motor voor innovatie, dicht bij mensen, om leefbare wijken en buurten te realiseren. Dat is zeldzaam en waardevol.

Ik ben dan ook heel blij dat kennisinstituut Deltares actief mee kan doen in Zwolle met onderzoek in de praktijk naar water en ondergrond. In de Proeftuin Watercirculaire Wijk leren we wat écht werkt. Niet alleen technisch, al zit er zeker ook techniekontwikkeling in. Maar vooral sociaal, bestuurlijk, financieel. Hoe breng je verschillende logica’s bij elkaar? Van bewoners, een VVE, een gemeente, een ondernemer? Welke succesfactoren zijn overdraagbaar naar andere plekken?

Wat we in Zwolle uitvinden, is niet zomaar te kopiëren. Elke plek heeft zijn eigen DNA. Maar de systematiek, de aanpak, de lessen, die zijn van iedereen.

Aan alle partners van Regiolab Wijk van Morgen geef ik graag dit mee: je bent onderdeel van de oplossing. Je mag jezelf mede-architect noemen van de Deltawerken van de toekomst. Dat is geen kleine rol.

Annemieke Nijhof,
Algemeen Directeur Deltares